Η ευλογιά των αιγοπροβάτων, η συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου και η έλλειψη πρόβειου γάλακτος δημιουργούν σοβαρές πιέσεις στην ελληνική φέτα. Οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται αντιμέτωποι με μεγάλες οικονομικές απώλειες, ενώ οι καταναλωτές κινδυνεύουν να πληρώσουν ακόμη ακριβότερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προϊόντα της ελληνικής διατροφής.

Η ευλογιά πλήττει την καρδιά της ελληνικής κτηνοτροφίας

Η ελληνική φέτα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα σοβαρή κρίση, η οποία δεν περιορίζεται πλέον στις κτηνοτροφικές μονάδες, αλλά επεκτείνεται στα τυροκομεία, στις εξαγωγές και στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Η εξάπλωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και οι μαζικές θανατώσεις ζώων έχουν προκαλέσει σημαντική συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα του ελληνικού γάλακτος που είναι απαραίτητο για την παραγωγή φέτας.

Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, από τον Αύγουστο του 2024 έως τις 24 Μαΐου 2026 είχαν καταγραφεί 2.172 επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς σε 2.681 εκτροφές, με 488.754 θανατώσεις αιγοπροβάτων.

Η κατάσταση επιβαρύνεται και από άλλες ζωονόσους. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Καθημερινή, έως τις 21 Αυγούστου 2026 είχαν θανατωθεί 493.194 αιγοπρόβατα εξαιτίας της ευλογιάς, ενώ επιπλέον 80.151 ζώα είχαν θανατωθεί στη Λέσβο λόγω αφθώδους πυρετού.

Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται κτηνοτροφικές οικογένειες που βλέπουν το παραγωγικό τους κεφάλαιο να χάνεται. Η ανασύσταση ενός κοπαδιού απαιτεί χρόνο, οικονομικούς πόρους και κατάλληλες υγειονομικές συνθήκες.

Λιγότερο γάλα, λιγότερη φέτα

Η φέτα αποτελεί προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και η παραγωγή της υπόκειται σε αυστηρές προδιαγραφές. Παρασκευάζεται από πρόβειο γάλα ή από μείγμα πρόβειου και γίδινου γάλακτος, με το δεύτερο να μην υπερβαίνει το 30%.

Αυτό σημαίνει ότι η απώλεια παραγωγικών ζώων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς με την εισαγωγή φθηνότερου γάλακτος από το εξωτερικό.

Η μείωση του εγχώριου αιγοπρόβειου γάλακτος δημιουργεί σημαντικές δυσκολίες στις ελληνικές γαλακτοβιομηχανίες, οι οποίες καλούνται να καλύψουν τόσο την εγχώρια κατανάλωση όσο και τις αυξανόμενες ανάγκες των εξαγωγών.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Καθημερινής στις 22 Σεπτεμβρίου, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι παραδόσεις πρόβειου γάλακτος ενδέχεται να μειωθούν κατά 80.000 τόνους μέσα στο 2026. Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για οριστικό απολογισμό της χρονιάς.

Ο κίνδυνος για τις εξαγωγές και την ελληνική φέτα ΠΟΠ

Η ελληνική φέτα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα αγροδιατροφικά προϊόντα της χώρας. Η αναγνωρισιμότητά της στις διεθνείς αγορές και η προστατευόμενη ονομασία προέλευσής της προσφέρουν σημαντικά οικονομικά οφέλη στην ελληνική παραγωγή.

Ωστόσο, η σημερινή κρίση δημιουργεί τρεις σημαντικούς κινδύνους:

• Αδυναμία κάλυψης της ζήτησης: Εάν συνεχιστεί η μείωση της παραγωγής γάλακτος, οι ελληνικές επιχειρήσεις ενδέχεται να δυσκολευτούν να ανταποκριθούν στις παραγγελίες του εξωτερικού.
• Πιέσεις για νοθεία: Η έλλειψη πρώτης ύλης και η αύξηση των τιμών ενισχύουν την ανάγκη για αυστηρούς ελέγχους, ώστε να αποτρέπεται η παράνομη χρήση μη επιτρεπόμενου γάλακτος σε προϊόντα που διατίθενται ως φέτα ΠΟΠ.
• Απώλεια εμπορικών ευκαιριών: Παρατεταμένες ελλείψεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν αγοραστές του εξωτερικού στην αναζήτηση εναλλακτικών λευκών τυριών.

Οι κίνδυνοι αυτοί δεν σημαίνουν ότι η ελληνική φέτα χάνει την κατοχύρωσή της ως προϊόν ΠΟΠ. Αναδεικνύουν, όμως, τη σημασία της προστασίας της παραγωγής και της αυστηρής τήρησης των προδιαγραφών της.

Οι κτηνοτρόφοι αντιμέτωποι με ένα αβέβαιο μέλλον

Η μεγαλύτερη πρόκληση αφορά τους ίδιους τους παραγωγούς.

Για έναν κτηνοτρόφο που χάνει ολόκληρο το κοπάδι του, η οικονομική ζημιά δεν περιορίζεται στην αξία των ζώων. Χάνει ταυτόχρονα την παραγωγή γάλακτος, τα αναμενόμενα έσοδα και συχνά τη δυνατότητα να συνεχίσει άμεσα την επαγγελματική του δραστηριότητα.

Ακόμη και όταν καταβάλλονται αποζημιώσεις, η ανασύσταση μιας κτηνοτροφικής μονάδας δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτεί την αγορά νέων ζώων, την τήρηση των προβλεπόμενων υγειονομικών μέτρων και αρκετό χρόνο μέχρι την πλήρη αποκατάσταση της παραγωγής.

Εάν σημαντικός αριθμός παραγωγών εγκαταλείψει οριστικά την κτηνοτροφία, οι συνέπειες θα μπορούσαν να αποδειχθούν μακροχρόνιες, ιδιαίτερα για τις αγροτικές περιοχές που εξαρτώνται οικονομικά από την αιγοπροβατοτροφία.

Τι χρειάζεται για να προστατευτεί η ελληνική παραγωγή

Η αντιμετώπιση της κρίσης απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα.

Προτεραιότητα αποτελεί ο αποτελεσματικός περιορισμός των ζωονόσων, με εντατικούς κτηνιατρικούς ελέγχους, επιδημιολογική επιτήρηση και αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχουν η έγκαιρη καταβολή αποζημιώσεων, η οικονομική στήριξη των πληγέντων κτηνοτρόφων και η δημιουργία κατάλληλων προϋποθέσεων για την ασφαλή ανασύσταση των κοπαδιών.

Απαραίτητη είναι επίσης η ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά γάλακτος και στα τυροκομικά προϊόντα, ώστε να προστατευτούν τόσο η αυθεντικότητα της φέτας όσο και οι παραγωγοί που τηρούν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές.

Ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για το μέλλον της ελληνικής φέτας

Η κρίση της ελληνικής φέτας δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο ανατιμήσεων στην αγορά τροφίμων. Συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας, την οικονομική επιβίωση χιλιάδων παραγωγών και τη διατήρηση της εξαγωγικής δυναμικής ενός εμβληματικού ελληνικού προϊόντος.

Οι μαζικές θανατώσεις αιγοπροβάτων έχουν ήδη δημιουργήσει σημαντικές απώλειες, ενώ η συνεχιζόμενη έλλειψη γάλακτος προκαλεί ανησυχία για την επάρκεια της παραγωγής τους επόμενους μήνες.

Το ζητούμενο πλέον είναι να περιοριστούν οι ζωονόσοι, να προστατευτούν οι κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και να διασφαλιστεί ότι η ελληνική φέτα θα εξακολουθήσει να παράγεται με τις προδιαγραφές ποιότητας που την έχουν καταστήσει αναγνωρίσιμη σε ολόκληρο τον κόσμο.