Το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής αποτελεί πλέον μια σημαντική υποχρέωση για μεγάλο αριθμό αγροτών και παραγωγών, καθώς η ΑΑΔΕ προχωρά στην πλήρη εφαρμογή του συστήματος ψηφιακής παρακολούθησης της διακίνησης αγροτικών προϊόντων μέσω της πλατφόρμας myDATA. Από τις 12 Οκτωβρίου 2026 τέθηκε σε υποχρεωτική εφαρμογή και η δεύτερη φάση του μέτρου, με αποτέλεσμα να καταγράφονται ψηφιακά όχι μόνο η έκδοση των παραστατικών, αλλά και οι διαδικασίες φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής των προϊόντων.
Οι αλλαγές αφορούν κυρίως τους αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ, ενώ διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται για όσους υπάγονται στο ειδικό καθεστώς. Το νέο πλαίσιο δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τις μεταφορές προϊόντων από το χωράφι, την παράδοση σε εμπόρους και συνεταιρισμούς, τη μεταφορά ελαιοκάρπου στα ελαιοτριβεία, αλλά και τη διάθεση προϊόντων στις λαϊκές αγορές.
Ποιοι αγρότες υποχρεούνται να εκδίδουν Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής;
Βασική διάκριση γίνεται ανάλογα με το φορολογικό καθεστώς στο οποίο υπάγεται ο παραγωγός.
Αγρότες κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ:
Οι αγρότες που υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ εντάσσονται στους υπόχρεους έκδοσης ψηφιακών παραστατικών διακίνησης, όταν πραγματοποιούν διακινήσεις αγροτικών προϊόντων που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις.
Η υποχρέωση αφορά, μεταξύ άλλων, τη μεταφορά προϊόντων από την αγροτική εκμετάλλευση, την αποθήκη ή άλλον χώρο του παραγωγού προς εμπόρους, συνεταιρισμούς, μεταποιητικές επιχειρήσεις και άλλους προορισμούς.
Αγρότες ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ:
Για τους αγρότες του ειδικού καθεστώτος προβλέπεται διαφορετική αντιμετώπιση. Εξαιρούνται από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού Δελτίου Αποστολής για τη διακίνηση των δικών τους αγροτικών προϊόντων.
Στις περιπτώσεις αυτές, την υποχρέωση τεκμηρίωσης της παραλαβής αναλαμβάνει ο λήπτης των προϊόντων, όπως ο έμπορος ή ο αγροτικός συνεταιρισμός, ο οποίος εκδίδει Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Τι ισχύει για τη μεταφορά προϊόντων από το χωράφι;
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τους παραγωγούς αφορά τη μεταφορά των προϊόντων από το χωράφι προς τις αποθήκες ή άλλες εγκαταστάσεις τους.
Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι δεν απαιτείται ψηφιακό παραστατικό διακίνησης όταν τα αγροτικά προϊόντα μεταφέρονται μεταξύ αγροτικών εκμεταλλεύσεων του ίδιου παραγωγού, όπως από το χωράφι προς τον χώρο αποθήκευσης, εφόσον η μεταξύ τους απόσταση δεν υπερβαίνει τα 10 χιλιόμετρα.
Η εξαίρεση αυτή ισχύει ανεξάρτητα από το εάν οι συγκεκριμένοι χώροι έχουν δηλωθεί ως εγκαταστάσεις στο Μητρώο της ΑΑΔΕ.
Για αποστάσεις μεγαλύτερες των 10 χιλιομέτρων δεν ισχύει η συγκεκριμένη εξαίρεση και θα πρέπει να εξετάζεται η υποχρέωση έκδοσης του αντίστοιχου παραστατικού.
Παράδοση προϊόντων σε εμπόρους, συνεταιρισμούς και ελαιοτριβεία
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαδικασία παράδοσης αγροτικών προϊόντων σε εμπόρους, συνεταιρισμούς, ελαιοτριβεία και άλλες επιχειρήσεις.
Για τους αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ, το ψηφιακό παραστατικό μπορεί να εκδίδεται όχι μόνο από τον ίδιο τον παραγωγό, αλλά και από τον αντισυμβαλλόμενό του, πριν από την έναρξη της διακίνησης.
Η διαδικασία αυτή ονομάζεται «Αντίστροφη Διακίνηση» και μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον έμπορο, τον συνεταιρισμό ή το ελαιοτριβείο, ακόμη και όταν η μεταφορά γίνεται με όχημα ή αγροτικό μηχάνημα του ίδιου του παραγωγού.
Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνονται σημαντικά οι αγρότες, καθώς δεν είναι απαραίτητο να αναλαμβάνουν οι ίδιοι σε κάθε περίπτωση την ηλεκτρονική έκδοση του παραστατικού.
Τι ισχύει για τους ελαιοπαραγωγούς;
Ειδικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση των ελαιοπαραγωγών, καθώς είχαν προβλεφθεί μεταβατικές διευκολύνσεις για τη μεταφορά ελαιοκάρπου προς τα ελαιοτριβεία.
Συγκεκριμένα, οι μικροί ελαιοπαραγωγοί του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ, με ακαθάριστα έσοδα έως 200.000 ευρώ κατά το φορολογικό έτος 2022, είχαν απαλλαγεί από την υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού Δελτίου Αποστολής για τη μεταφορά ελαιοκάρπου προς το ελαιοτριβείο, υπό την προϋπόθεση ότι το ελαιοτριβείο εξέδιδε Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη μεταβατική απαλλαγή ίσχυε έως και τις 11 Οκτωβρίου 2026. Από τις 12 Οκτωβρίου 2026 δεν πρέπει να θεωρείται ότι εξακολουθεί να ισχύει η συγκεκριμένη εξαίρεση.
Οι παραγωγοί θα πρέπει επομένως να έχουν συνεννοηθεί με το ελαιοτριβείο και τον λογιστή τους για τον τρόπο έκδοσης και διαβίβασης των παραστατικών κατά τη φετινή ελαιοκομική περίοδο.
Τι ισχύει για τους αγρότες που πωλούν προϊόντα σε λαϊκές αγορές;
Αλλαγές προβλέπονται και για τους παραγωγούς που διαθέτουν οι ίδιοι τα προϊόντα τους σε λαϊκές αγορές και άλλες οργανωμένες υπαίθριες αγορές.
Για τη μεταφορά των προϊόντων από την αγροτική εκμετάλλευση προς τη λαϊκή αγορά προβλέπεται η έκδοση Συγκεντρωτικού Δελτίου Αποστολής.
Μέχρι και τις 11 Οκτωβρίου 2026 επιτρεπόταν η χειρόγραφη έκδοσή του. Από τις 12 Οκτωβρίου 2026 η έκδοση γίνεται υποχρεωτικά ψηφιακά για τους υπόχρεους παραγωγούς.
Στην περίπτωση που ο παραγωγός συμμετέχει σε περισσότερες από μία λαϊκές αγορές χωρίς να επιστρέψει ενδιάμεσα στην έδρα ή την εγκατάστασή του, μπορεί να καλύψει τη διακίνηση με το αρχικό Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, στο οποίο πρέπει να αναγράφονται όλες οι αγορές στις οποίες πρόκειται να συμμετάσχει.
Για τα προϊόντα που δεν πωλήθηκαν και επιστρέφουν στην εγκατάσταση του παραγωγού προβλέπεται η έκδοση Δελτίου Ποσοτικής Παραλαβής.
Τι αλλάζει με τη δεύτερη φάση από τις 12 Οκτωβρίου 2026;
Η εφαρμογή του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής πραγματοποιείται σε δύο φάσεις:
- Α’ Φάση – Από 1η Δεκεμβρίου 2025: Υποχρεωτική ψηφιακή έκδοση και διαβίβαση των παραστατικών διακίνησης στην πλατφόρμα myDATA.
- Β’ Φάση – Από 12 Οκτωβρίου 2026: Υποχρεωτική ψηφιακή παρακολούθηση των διαδικασιών φόρτωσης, μεταφόρτωσης και παραλαβής.
Η δεύτερη φάση επεκτείνει τον έλεγχο σε ολόκληρη τη διαδρομή των προϊόντων. Πλέον, δεν αρκεί μόνο η έκδοση του αρχικού παραστατικού, αλλά απαιτείται και η καταγραφή των προβλεπόμενων ενεργειών κατά τη μεταφορά και την παραλαβή.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν:
- Η καταγραφή της έναρξης της διακίνησης και της φόρτωσης.
- Η δήλωση μεταφορτώσεων, όταν αλλάζει το μεταφορικό μέσο ή πραγματοποιείται μεταφόρτωση.
- Η επιβεβαίωση της παραλαβής από τον παραλήπτη.
- Η καταγραφή τυχόν διαφορών στις ποσότητες, όπως ελλείμματα, πλεονάσματα ή φθορές.
Πώς μπορούν οι αγρότες να εκδίδουν ψηφιακά τα παραστατικά;
Για την εξυπηρέτηση των υπόχρεων επιχειρήσεων και παραγωγών, η ΑΑΔΕ διαθέτει ψηφιακά εργαλεία που επιτρέπουν την έκδοση και διαβίβαση παραστατικών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η εφαρμογή myDATAapp, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από κινητές συσκευές, διευκολύνοντας τους παραγωγούς που βρίσκονται καθημερινά στα χωράφια ή στις εγκαταστάσεις τους.
Επιπλέον, μπορούν να αξιοποιηθούν οι διαθέσιμες εφαρμογές και οι εμπορικές λύσεις ηλεκτρονικής τιμολόγησης που υποστηρίζουν τη διαδικασία.
Σε περίπτωση προσωρινής απώλειας σύνδεσης στο διαδίκτυο ή διακοπής ρεύματος, προβλέπεται ειδική διαδικασία έκδοσης και μεταγενέστερης διαβίβασης του παραστατικού. Ειδικά όταν η έκδοση γίνεται εκτός εγκατάστασης και δεν είναι δυνατή η χρήση της εφαρμογής myDATAapp, επιτρέπεται η χειρόγραφη έκδοση και η διαβίβαση μέσω των εφαρμογών timologio ή myDATAapp μόλις αποκατασταθεί η σύνδεση.
Τι πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί
Το νέο σύστημα ψηφιακής παρακολούθησης της διακίνησης προϊόντων απαιτεί καλύτερη οργάνωση από την πλευρά των αγροτών, ιδιαίτερα όσων υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ.
Οι παραγωγοί θα πρέπει να γνωρίζουν σε ποιες περιπτώσεις έχουν υποχρέωση έκδοσης ψηφιακού παραστατικού, να ενημερωθούν για τις εξαιρέσεις που ενδεχομένως τους αφορούν και να συνεννοούνται εγκαίρως με τους εμπόρους, τους συνεταιρισμούς, τα ελαιοτριβεία και τους λογιστές τους.
Η σωστή έκδοση των παραστατικών πριν από την έναρξη της μεταφοράς, καθώς και η ορθή καταγραφή των ποσοτήτων, αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις για την ομαλή διακίνηση των αγροτικών προϊόντων.
Η μετάβαση στο νέο ψηφιακό περιβάλλον αποτελεί μια ακόμη αλλαγή στην καθημερινότητα του αγροτικού κόσμου, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της ιχνηλασιμότητας των προϊόντων, αλλά και την αποτελεσματικότερη φορολογική παρακολούθηση της αγροτικής δραστηριότητας.
