Η ευλογιά των αιγοπροβάτων εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική κτηνοτροφία, με τις νέες εστίες να προκαλούν ανησυχία στους παραγωγούς και τις αρμόδιες αρχές να εντείνουν τους ελέγχους για τον περιορισμό της νόσου. Παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει τα τελευταία δύο χρόνια, η επιζωοτία παραμένει ενεργή σε περιοχές της χώρας, ενώ στο επίκεντρο βρίσκονται τα μέτρα βιοασφάλειας, οι αποζημιώσεις και το μέλλον των εκμεταλλεύσεων που έχασαν τα ζώα τους.

Οι τελευταίες εξελίξεις και η έκταση της επιζωοτίας

Τα διαθέσιμα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, με βάση δεδομένα της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής, αποτυπώνουν το μέγεθος της κρίσης. Από τον Αύγουστο του 2024 έως τις 9 Σεπτεμβρίου 2026 είχαν καταγραφεί 2.271 εστίες ευλογιάς και είχαν θανατωθεί 495.918 αιγοπρόβατα. Παράλληλα, η νόσος εξακολουθούσε να μην έχει τεθεί υπό έλεγχο σε εννέα περιφέρειες της ηπειρωτικής χώρας.

Η κατάσταση παρουσίασε νέα επιδείνωση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2026, όταν εμφανίστηκαν κρούσματα και σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν απαλλαγμένες από τη νόσο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Οκτωβρίου, νέες εστίες εντοπίστηκαν στην Άρτα και στη Ροδόπη, ενώ στη Ροδόπη οι θανατώσεις ξεπέρασαν τα 850 ζώα μέσα σε μία εβδομάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταφέρθηκαν στις σχετικές αναφορές.

Η εξάπλωση σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές δυσκολεύει την προσπάθεια περιορισμού της επιζωοτίας και ενισχύει την ανάγκη για αυστηρότερη επιτήρηση των μετακινήσεων ζώων, οχημάτων, ζωοτροφών και συνεργείων που επισκέπτονται κτηνοτροφικές μονάδες.

Νέο πρόγραμμα ορολογικών ελέγχων σε εννέα περιφέρειες

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις του Οκτωβρίου είναι η έναρξη προγράμματος ορολογικής επιτήρησης, έπειτα από εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων της 1ης Οκτωβρίου 2026.

Το πρόγραμμα προβλέπει δειγματοληψίες σε 153 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ανά περιφέρεια, με αιμοληψία από 15 ζώα σε κάθε εκτροφή. Παράλληλα, πραγματοποιούνται κλινικές εξετάσεις και εργαστηριακοί έλεγχοι για την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι της ευλογιάς, του αφθώδους πυρετού και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών.

Στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν και σε ποιον βαθμό οι συγκεκριμένοι ιοί έχουν κυκλοφορήσει στους πληθυσμούς των ζώων. Το πρόγραμμα προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και αφορά εννέα περιφέρειες της ηπειρωτικής χώρας, χωρίς να περιλαμβάνει την Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου και τα Ιόνια νησιά.

Οι εξετάσεις, ωστόσο, έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε μερίδα των κτηνοτρόφων, οι οποίοι ζητούν σαφείς απαντήσεις για τον τρόπο αξιοποίησης των αποτελεσμάτων και τις συνέπειες που ενδέχεται να προκύψουν από την ανίχνευση αντισωμάτων.

Αντιδράσεις κτηνοτρόφων και αίτημα για ξεκάθαρες απαντήσεις

Στις 8 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση διαμαρτυρίας κτηνοτρόφων στον Πύργο Ηλείας, με αφορμή το νέο πρόγραμμα ορολογικών ελέγχων. Οι παραγωγοί ζητούν περισσότερες διευκρινίσεις από το υπουργείο, ενώ παράλληλα επαναφέρουν το αίτημα για μαζικό εμβολιασμό, ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας και πλήρη αποζημίωση των πληγέντων.

Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τη διάκριση μεταξύ της ανίχνευσης αντισωμάτων και της επιβεβαίωσης ενεργού λοίμωξης. Ένα θετικό αποτέλεσμα σε ορολογική εξέταση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το ζώο νοσεί εκείνη τη στιγμή. Η ερμηνεία του εξαρτάται από το είδος της εξέτασης, το ιστορικό της εκτροφής και τα υπόλοιπα επιδημιολογικά δεδομένα.

Για τον λόγο αυτό, οι κτηνοτρόφοι ζητούν να αποσαφηνιστεί τι θα ισχύσει για τα κοπάδια στα οποία εντοπιστούν αντισώματα, καθώς και πώς θα επηρεαστούν οι μελλοντικές αποφάσεις για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει την επιτήρηση

Η αντιμετώπιση της ευλογιάς βρίσκεται πλέον και υπό αυξημένο ευρωπαϊκό έλεγχο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Οκτωβρίου, η ευρωπαϊκή πλευρά έχει επισημάνει ότι, παρά την εφαρμογή μέτρων για μεγάλο χρονικό διάστημα, η νόσος εξακολουθεί να εμφανίζεται σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική γαλακτοκομία και τις εξαγωγές προϊόντων αιγοπρόβειου γάλακτος, συμπεριλαμβανομένης της φέτας και άλλων τυριών Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ).

Η συζήτηση για ενδεχόμενες συνέπειες στις εμπορικές δραστηριότητες συνδέεται με την επιδημιολογική κατάσταση και τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι έχει ανακοινωθεί αυτόματη απαγόρευση εξαγωγών ελληνικών τυριών. Οι επιπτώσεις θα εξαρτηθούν από τις επίσημες αξιολογήσεις και τα μέτρα που ενδεχομένως θα αποφασιστούν.

Αποζημιώσεις και ανασύσταση των κοπαδιών

Για τους κτηνοτρόφους που έχασαν τα ζώα τους, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν περιορίζεται στην άμεση απώλεια του ζωικού κεφαλαίου. Η απουσία παραγωγής γάλακτος, τα έξοδα συντήρησης των εγκαταστάσεων και η αβεβαιότητα για την αγορά νέων ζώων δημιουργούν πρόσθετη οικονομική πίεση.

Σύμφωνα με δηλώσεις που δημοσιεύθηκαν στις 5 Οκτωβρίου, είχε δρομολογηθεί χρηματοδότηση ύψους 53,773 εκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση των κτηνοτρόφων ως προς το κόστος των ζωοτροφών. Παράλληλα, είχε επισημανθεί ότι η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου θα εξαρτηθεί από τα επιδημιολογικά δεδομένα και την έγκριση των κτηνιατρικών αρχών.

Το ζητούμενο για τους πληγέντες είναι να υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα, επαρκής οικονομική στήριξη και δυνατότητα προμήθειας υγιών ζώων, ώστε να μπορέσουν να επαναλειτουργήσουν οι εκμεταλλεύσεις τους με ασφάλεια.

Τι πρέπει να προσέχουν οι κτηνοτρόφοι

Μέχρι να περιοριστεί η επιζωοτία, η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας παραμένει καθοριστική. Οι κτηνοτρόφοι πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες των κτηνιατρικών υπηρεσιών και να αποφεύγουν κάθε μη εγκεκριμένη μετακίνηση ζώων.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα εξής:

• Περιορισμός των επισκέψεων: Έλεγχος της εισόδου οχημάτων, εξοπλισμού και επισκεπτών στις εγκαταστάσεις.
• Καθαρισμός και απολύμανση: Συστηματική απολύμανση των μέσων μεταφοράς και των εργαλείων που χρησιμοποιούνται στις εκτροφές.
• Έλεγχος μετακινήσεων: Αποφυγή μετακίνησης, αγοράς ή πώλησης ζώων χωρίς την προβλεπόμενη άδεια και τους απαιτούμενους ελέγχους.
• Άμεση ενημέρωση των αρχών: Επικοινωνία με την αρμόδια κτηνιατρική υπηρεσία σε περίπτωση ύποπτων συμπτωμάτων ή αιφνίδιων θανάτων.

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων είναι ιδιαίτερα μεταδοτική νόσος των ζώων και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες στις εκτροφές. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, σύμφωνα με τις καθιερωμένες κτηνιατρικές και υγειονομικές οδηγίες.

Το μεγάλο στοίχημα για την ελληνική κτηνοτροφία

Η εξέλιξη της ευλογιάς των αιγοπροβάτων θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις προοπτικές χιλιάδων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων. Η συνέχιση των κρουσμάτων, οι θανατώσεις ζώων και οι οικονομικές απώλειες καθιστούν αναγκαία τη συντονισμένη δράση των κτηνιατρικών αρχών, την αποτελεσματική επιτήρηση και την έμπρακτη στήριξη των παραγωγών.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα προχωρούν οι ορολογικοί έλεγχοι και θα αξιολογούνται τα αποτελέσματά τους. Παράλληλα, οι κτηνοτρόφοι αναμένουν συγκεκριμένες απαντήσεις για τις αποζημιώσεις, τις προϋποθέσεις ανασύστασης των κοπαδιών και τη στρατηγική που θα ακολουθηθεί για την οριστική εκρίζωση της νόσου.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να περιοριστούν οι νέες εστίες, αλλά και να διασφαλιστεί ότι η ελληνική αιγοπροβατοτροφία θα μπορέσει να ανακάμψει, προστατεύοντας τόσο το εισόδημα των παραγωγών όσο και την παραγωγή ποιοτικών ελληνικών γαλακτοκομικών προϊόντων.